JORDANIË'S HOLLYWOODWOESTIJN
Waarom filmmakers Wadi Rum steeds weer in Mars veranderen
Van Lawrence of Arabia tot The Martian, Dune en Star Wars: de rode zandsteen van Wadi Rum figureert al meer dan zestig jaar als woestijnplaneten en verre werelden.
Bekijk tourdata voor Wadi Rum op GetYourGuide ↗Lawrence of Arabia (1962) trapte af
David Leans Lawrence of Arabia was de film die Wadi Rum op de kaart zette bij een internationaal publiek, met de weidse schaal van de vallei als decor voor de uitgestrekte Arabische woestijn van de Arabische Opstand. Het is een passende locatie en niet louter een cinematografische keuze — Lawrence trok tijdens de campagne die de film verbeeldt zelf door het echte Wadi Rum, dus het landschap en het verhaal delen echte geschiedenis, ook waar de film dramatische vrijheid neemt. Meer dan zestig jaar later is het nog steeds het referentiepunt waarmee elke latere productie wordt vergeleken, en de reden waarom Wadi Rum al lang bekend was bij locatiescouts, lang voordat Mars en Arrakis in beeld kwamen.
The Martian (2015) — aardappelen telen op Mars
Ridley Scotts The Martian gebruikte het rode zand en gesteente van Wadi Rum als het oppervlak van Mars, waar de gestrande astronaut van Matt Damon alleen moet zien te overleven, en de film speelde sterk in op de gelijkenis — uitgestrekt, leeg, roestkleurig terrein zonder enig groen of nevel die de aarde zou verraden. Het is een van de duidelijkste voorbeelden van waarom Wadi Rum zo goed werkt voor scènes op een buitenaardse planeet: het ijzeroxide dat de zandsteen rood kleurt, staat chemisch dicht bij wat Mars zijn eigen kleur geeft, waardoor betrekkelijk weinig digitale bewerking nodig is om de illusie te verkopen. De productie gebruikte voor sommige shots ook de ruimere Jordaanse woestijn rond Wadi Rum, niet alleen het beschermde kerngebied.
De woestijnplaneten van Star Wars en Dune
De Star Wars-franchise heeft Wadi Rum twee keer gebruikt voor fictieve woestijnwerelden — Rogue One (2016) filmde er scènes die zich afspelen op de planeet Jedha, en The Rise of Skywalker (2019) gebruikte het voor de planeet Pasaana. Denis Villeneuves Dune (2021) ging verder en gebruikte Wadi Rum als een van de belangrijkste stand-ins voor Arrakis, de woestijnplaneet die centraal staat in het verhaal — een natuurlijke match, aangezien Frank Herberts roman een landschap beschrijft van torenhoge rotsen en eindeloos zand dat niet ver afstaat van hoe de vallei er werkelijk uitziet. Tussen beide franchises heeft Wadi Rum inmiddels minstens drie afzonderlijke fictieve planeten gespeeld, bovenop zijn rol als Mars.
Aladdin, Transformers en meer
Naast de sciencefiction-epics is Wadi Rum ook opgedoken in een breed scala aan andere producties: een rotsboog in de vallei is te zien in Disney's live-action Aladdin uit 2019, en Michael Bays Transformers: Revenge of the Fallen (2009) filmde actiescènes tussen zijn jebels. Jordanië als geheel is de afgelopen twee decennia een geliefde filmlocatie geworden, en de beschermde status van Wadi Rum, het spectaculaire landschap en de relatieve bereikbaarheid vanaf de luchthaven van Aqaba maken het een terugkerende keuze voor producties die opvallende woestijn- of buitenaardse beelden nodig hebben zonder een bevolkt, goed verbonden land te verlaten. Lokale Bedoeïenencrews worden vaak ingehuurd als figuranten, chauffeurs en locatieondersteuning, waardoor de toeristische economie en de filmindustrie meer overlappen dan bezoekers zouden verwachten.
Waarom de woestijn zo goed werkt op het scherm
De aantrekkingskracht van Wadi Rum op filmmakers komt neer op een paar dingen die landschappen zelden combineren: echt buitenaards uitziende rotsformaties in plaats van gewone woestijnduinen, een kleurenpalet — dieprood, oranje en roze zandsteen — dat op camera zonder veel grading al buitenaards overkomt, enorme open ruimtes zonder wegen, hoogspanningslijnen of gebouwen om te verbergen, en een klimaat dat betrouwbaar genoeg is om een shoot omheen te plannen. Het helpt ook dat het beschermde gebied groot genoeg is om voor elke productie een anders uitziende hoek te vinden, zodat Mars, Jedha, Pasaana en Arrakis er niet uiteindelijk uitzien als dezelfde paar vierkante kilometer die opnieuw wordt gebruikt. Voor bezoekers betekent het dat een jeeprondrit vaak langs een plek komt die je misschien herkent uit een film, zonder dat je chauffeur er noodzakelijkerwijs op wijst.